Episode Description
දුක්ඛ ආර්ය සත්යය අවබෝධය පිණිස බොජ්ඣංග ධර්ම වැඩීම
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
(00:00:00) ආරම්භය සහ දායකත්වය පිදීම - දේශනාව ආරම්භයේදී දායක පිරිස විසින් සිවුපසය ඇතුළු පූජාවන් සංඝරත්නය වෙත පිළිගන්වන ආකාරය.
(00:00:36) නමස්කාරය සහ ආරම්භක ගාථා - දේව ආරාධනාව සහ තෙරුවන් නමදින ආරම්භක ගාථා සජ්ඣායනා කිරීම.
(00:01:13) ධර්ම දේශනාවේ දායකත්වය සහ අරමුණ පැහැදිලි කිරීම - මෙම උතුම් ධර්ම දේශනාව සඳහා පින්කම් සංවිධානය කළ දායක පිරිස සහ ඔවුන්ගේ අරමුණ හඳුන්වා දීම.
(00:02:19) ජීවිතය ප්රත්යවේක්ෂණය කිරීමේ වැදගත්කම - සත්යාවබෝධය කරා ගමන් කිරීමට නම් ප්රථමයෙන් තමන්ගේ ජීවිතය ප්රත්යවේක්ෂණය කිරීමේ හැකියාව තිබිය යුතු බව පැහැදිලි කිරීම.
(00:04:13) සත්යාවබෝධය සඳහා අවශ්ය ප්රධාන පදනම් හතර - ජීවිතය ප්රත්යවේක්ෂණය, කර්ම කර්මඵල විමසීම, පටිච්ච සමුප්පන්නව හේතුඵල විමසීම සහ විදර්ශනා ඥානය යන පදනම් හතර විග්රහ කිරීම.
(00:05:54) බොජ්ඣංග ධර්මයන් ප්රායෝගිකව වැඩෙන ආකාරය - ප්රත්යවේක්ෂණයේ සිට විදර්ශනාව දක්වා විවිධ අවස්ථාවන්ට සාපේක්ෂව සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන් ප්රහීණ වන හා වැඩෙන ආකාරය.
(00:08:03) ප්රත්යවේක්ෂණයේදී බොජ්ඣංග ධර්ම ක්රියාත්මක වන හැටි - ලැබී ඇති ජීවිතය පිළිබඳ ප්රත්යවේක්ෂණය කිරීමේදී සති, විරිය, ධම්මවිජය ඇතුළු බොජ්ඣංග වැඩෙන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
(00:10:13) කර්ම හා කර්මඵල විමසීමේදී බොජ්ඣංග වැඩීම - තමන් මුහුණ දෙන අත්දැකීම් කර්ම හා කර්මඵල අනුව විමසා බලන විට සිත තුළ සම්බොජ්ඣංග ධර්මයන් ගොඩනැගෙන ආකාරය.
(00:11:58) අනාගත පුනර්භවයක් සකස් නොවීම සහ නිරාමිස ප්රීතිය - අනාගතයේ නැවත උපතක් සකස් නොවන පරිදි පැවැත්ම අවබෝධ කරගැනීමෙන් සිත තුළ නිරාමිස ප්රීතිය සහ පස්සද්ධිය උපදින හැටි.
(00:14:57) හේතු හේතුඵල විමසීමේදී සති සම්බොජ්ඣංගය - අතීත, අනාගත, වර්තමාන යන තුන් භවයම හේතු නිසා හටගත් ධර්ම ලෙස විමසා බලන විට සති සම්බොජ්ඣංගය වැඩෙන ආකාරය.
(00:16:25) විදර්ශනා ඥානය සහ බොජ්ඣංග ධර්මයන්හි සම්බන්ධය - විදර්ශනා ඥාන උපදවා ගැනීමට නම් මෙම මට්ටම් හතරටම අදාළව බොජ්ඣංග ධර්මයන් වැඩිය යුතු බව පෙන්වා දීම.
(00:18:02) ශක්තියේ පරිවර්තනය සහ බුදුදහමේ විග්රහය - භෞතික විද්යාවේ ශක්තිය විනාශ නොවී පරිවර්තනය වන බව කියන මතය හා බුදුදහමේ පුනර්භව විග්රහය සංසන්දනය කිරීම.
(00:20:41) පුනර්භවයේ ස්වභාවය සහ පහන් දැල්ලේ උපමාව - එක් පහනකින් තවත් පහනක් දල්වන විට පෙර පහනම නොවූවත් එයින් පරිබාහිරද නොවන ලෙස පුනර්භවය සිදුවන ආකාරය.
(00:22:27) තෙබවූ සංසාරය හේතුඵල ධර්මයන්ගෙන් වටහා ගැනීම - අතීත, වර්තමාන, අනාගත යන තුන් භවයම හේතු නිසා සකස් වූවක් බව දැකීමෙන් සංසාරයේ ස්වභාවය තේරුම් ගැනීම.
(00:24:50) සංසාරය පිළිබඳ සිත සමාහිත වීම සහ සමාධිය - අතීත හා අනාගත කර්මයන් නිපදවීමෙන් තොරව වර්තමානය තුළ සිත සංසන්දනය කර සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩන ආකාරය.
(00:26:49) ආත්ම සංඥාව කඩා හෙළීම සහ විදර්ශනාව - සංසාරය පුරා බැඳී පවතින ආත්ම සංඥාව දුරු කිරීම සඳහා විදර්ශනා පරියායට අදාළව බොජ්ඣංග වැඩීමේ අවශ්යතාව.
(00:28:46) පංචස්කන්ධයේ ඇතිවීම හා නැතිවීම වෙන වෙනම දැකීම - රූප, වේදනා, සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ යන ස්කන්ධයන් හටගන්නා සහ නිරුද්ධ වන ආකාරය වෙන වෙනම නුවණින් විමසීම.
(00:30:12) දුක්ඛ දුක්ඛතාව සහ විපරිණාම දුක්ඛතාව - කයෙහි හා සිතෙහි හටගන්නා කායික මානසික පීඩාවන් (දුක්ඛ දුක්ඛතා) සහ සම්මත සැප වෙනස් වීම නිසා ඇතිවන දුක (විපරිණාම දුක්ඛතා).
(00:32:41) විපරිණාම දුක්ඛතාවයේ සැබෑ අර්ථය - ලෝකය තුළ සැපයි, යහපතයි කියා ව්යවහාරයෙන් ඇතුළතට ගත් ප්රමාණයට විපරිණාම දුක හටගන්නා ආකාරය.
(00:33:57) සංඛාර දුක්ඛතාව සහ නාමරූප ධර්ම - තණ්හාව නිසා සකස් වූ නාමරූප ධර්මයන් නිත්ය නොවන බැවින් එම ස්කන්ධ පවත්වාගෙන යාමේ දුක (සංඛාර දුක්ඛතා).
(00:36:51) පටිච්ඡන්න දුක්ඛ සහ අප්පටිච්ඡන්න දුක්ඛ - සැඟවී පවතින රාග, ද්වේෂ, මෝහ ආදී කෙලෙස් දුක් (පටිච්ඡන්න) සහ ප්රකටව පෙනෙන කායික තුවාල හා රෝග පීඩා (අප්පටිච්ඡන්න).
(00:40:01) නිප්පරියාය දුක්ඛ සහ කෙලින්ම විඳින දුක් වේදනාව - පරියායයන්ගෙන් තොරව කෙලින්ම විඳින්නට සිදුවන දුක් වේදනාවන් නිප්පරියාය දුක්ඛ ලෙස හඳුන්වා දීම.
(00:41:05) සුඛ වේදනාවේ අසාරත්වය සහ අනුසය කෙලෙස් - සුඛ වේදනාවන් පස්සේ ලුහුබැඳීම තුළින් රාග අනුසය සකස් වී නැවතත් දුකම උරුම වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
(00:42:26) සුඛ වේදනාව දුක්ඛ ආර්ය සත්යයට ඇතුළත් වන හැටි - බුදුරජාණන් වහන්සේ සුඛ වේදනාවද විපස්සනා කළ යුතු දුකක් ලෙස වදාළේ කුමන පදනමකින්ද යන්න විග්රහ කිරීම.
(00:45:06) පරියාය දුක්ඛ සහ ජාති දුකෙහි ස්වභාවය - ඉපදීම (ජාතිය) මුල් කරගෙන සියලු දුක්ඛයන් හටගන්නා බැවින් ජාතිය අප්රධාන (පරියාය) දුකක් ලෙස පෙන්වා දීම.
(00:48:12) සප්තවිධ දුක විමසීමෙන් ධම්මවිජය සම්බොජ්ඣංගය වැඩීම - දුකෙහි සප්තවිධ ආකාරයන් නුවණින් විමසා බැලීමේදී ධම්මවිජය සම්බොජ්ඣංගය පූර්ණත්වයට පත්වන ආකාරය.
(00:53:42) උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය සහ සෝතාපන්න භාවයට එළඹීම - නාමරූප හා පංචස්කන්ධයේ යථාර්ථය දැකීමෙන් සියලු ධර්මයන් කෙරෙහි මැදහත් වී සෝතාපන්න ඵලයට පැමිණෙන ආකාරය.
(00:53:58) පුන්යානුමෝදනාව සහ දේශනාව අවසන් කිරීම - දේශනාවට සවන් දුන් සැමටත්, දායක පිරිසටත්, මියගිය ඥාතීන්ටත්, දෙවියන්ටත් පින් අනුමෝදන් කිරීම.
(00:57:22) දායක පිරිස විසින් අවසාන පූජාව පැවැත්වීම - ධර්ම දේශනාව නිමවා දායක පිරිස නැවතත් සංඝරත්නය වෙත පූජාවන් පවත්වා නමස්කාර කිරීම.
මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් චතුරාර්ය සත්ය අවබෝධය පිණිසත්, විශේෂයෙන්ම දුක්ඛ ආර්ය සත්යය පූර්ණ ලෙස පිරිසිඳ දැකීම පිණිසත් බොජ්ඣංග ධර්මයන් ප්රායෝගිකව වඩන ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.
මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:
- තමන්ගේ ජීවිතය ප්රත්යවේක්ෂණය කිරීමේ වැදගත්කම.
- සත්යාවබෝධය සඳහා අවශ්ය ප්රධාන පදනම්: ප්රත්යවේක්ෂණය, කර්ම කර්මඵල විමසීම, හේතු හේතුඵල (පටිච්ච සමුප්පන්න) විමසීම සහ විදර්ශනා ඥාන ලබාගැනීම.
- ප්රත්යවේක්ෂණයේ සිට විදර්ශනාව දක්වා විවිධ මට්ටම්වලදී සති, ධම්මවිජය, විරිය, පීති, පස්සද්ධි, සමාධි, උපෙක්ඛා යන සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන් වැඩෙන ආකාරය.
- කර්ම හා කර්මඵල අවබෝධ කරගනිමින් අනාගත පුනර්භවයක් සකස් නොවන පරිදි සිත පවත්වාගෙන යාමෙන් ඇතිවන නිරාමිස ප්රීතිය.
- භෞතික විද්යාවේ ශක්ති සංස්ථිතිය හා බුදුදහමේ පුනර්භවය පිළිබඳ සංසන්දනාත්මක විග්රහය.
- දුක්ඛ ආර්ය සත්යය පිරිසිඳ දැකීමට උපකාර වන සප්තවිධ දුක්ඛයන් (දුක්ඛ දුක්ඛතා, විපරිණාම දුක්ඛතා, සංඛාර දුක්ඛතා, පටිච්ඡන්න දුක්ඛ, අප්පටිච්ඡන්න දුක්ඛ, නිප්පරියාය දුක්ඛ සහ පරියාය දුක්ඛ) පිළිබඳ දීර්ඝ විග්රහය.
- පංචස්කන්ධයේ අනිත්යතාව දැකීමෙන් ආත්ම සංඥාව ප්රහීණ කර සෝතාපන්න ඵලය ඇතුළු මාර්ග ඵලයන් කරා එළඹෙන ආකාරය.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
(00:00:00) ආරම්භය සහ දායකත්වය පිදීම - දේශනාව ආරම්භයේදී දායක පිරිස විසින් සිවුපසය ඇතුළු පූජාවන් සංඝරත්නය වෙත පිළිගන්වන ආකාරය.
(00:00:36) නමස්කාරය සහ ආරම්භක ගාථා - දේව ආරාධනාව සහ තෙරුවන් නමදින ආරම්භක ගාථා සජ්ඣායනා කිරීම.
(00:01:13) ධර්ම දේශනාවේ දායකත්වය සහ අරමුණ පැහැදිලි කිරීම - මෙම උතුම් ධර්ම දේශනාව සඳහා පින්කම් සංවිධානය කළ දායක පිරිස සහ ඔවුන්ගේ අරමුණ හඳුන්වා දීම.
(00:02:19) ජීවිතය ප්රත්යවේක්ෂණය කිරීමේ වැදගත්කම - සත්යාවබෝධය කරා ගමන් කිරීමට නම් ප්රථමයෙන් තමන්ගේ ජීවිතය ප්රත්යවේක්ෂණය කිරීමේ හැකියාව තිබිය යුතු බව පැහැදිලි කිරීම.
(00:04:13) සත්යාවබෝධය සඳහා අවශ්ය ප්රධාන පදනම් හතර - ජීවිතය ප්රත්යවේක්ෂණය, කර්ම කර්මඵල විමසීම, පටිච්ච සමුප්පන්නව හේතුඵල විමසීම සහ විදර්ශනා ඥානය යන පදනම් හතර විග්රහ කිරීම.
(00:05:54) බොජ්ඣංග ධර්මයන් ප්රායෝගිකව වැඩෙන ආකාරය - ප්රත්යවේක්ෂණයේ සිට විදර්ශනාව දක්වා විවිධ අවස්ථාවන්ට සාපේක්ෂව සප්ත බොජ්ඣංග ධර්මයන් ප්රහීණ වන හා වැඩෙන ආකාරය.
(00:08:03) ප්රත්යවේක්ෂණයේදී බොජ්ඣංග ධර්ම ක්රියාත්මක වන හැටි - ලැබී ඇති ජීවිතය පිළිබඳ ප්රත්යවේක්ෂණය කිරීමේදී සති, විරිය, ධම්මවිජය ඇතුළු බොජ්ඣංග වැඩෙන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
(00:10:13) කර්ම හා කර්මඵල විමසීමේදී බොජ්ඣංග වැඩීම - තමන් මුහුණ දෙන අත්දැකීම් කර්ම හා කර්මඵල අනුව විමසා බලන විට සිත තුළ සම්බොජ්ඣංග ධර්මයන් ගොඩනැගෙන ආකාරය.
(00:11:58) අනාගත පුනර්භවයක් සකස් නොවීම සහ නිරාමිස ප්රීතිය - අනාගතයේ නැවත උපතක් සකස් නොවන පරිදි පැවැත්ම අවබෝධ කරගැනීමෙන් සිත තුළ නිරාමිස ප්රීතිය සහ පස්සද්ධිය උපදින හැටි.
(00:14:57) හේතු හේතුඵල විමසීමේදී සති සම්බොජ්ඣංගය - අතීත, අනාගත, වර්තමාන යන තුන් භවයම හේතු නිසා හටගත් ධර්ම ලෙස විමසා බලන විට සති සම්බොජ්ඣංගය වැඩෙන ආකාරය.
(00:16:25) විදර්ශනා ඥානය සහ බොජ්ඣංග ධර්මයන්හි සම්බන්ධය - විදර්ශනා ඥාන උපදවා ගැනීමට නම් මෙම මට්ටම් හතරටම අදාළව බොජ්ඣංග ධර්මයන් වැඩිය යුතු බව පෙන්වා දීම.
(00:18:02) ශක්තියේ පරිවර්තනය සහ බුදුදහමේ විග්රහය - භෞතික විද්යාවේ ශක්තිය විනාශ නොවී පරිවර්තනය වන බව කියන මතය හා බුදුදහමේ පුනර්භව විග්රහය සංසන්දනය කිරීම.
(00:20:41) පුනර්භවයේ ස්වභාවය සහ පහන් දැල්ලේ උපමාව - එක් පහනකින් තවත් පහනක් දල්වන විට පෙර පහනම නොවූවත් එයින් පරිබාහිරද නොවන ලෙස පුනර්භවය සිදුවන ආකාරය.
(00:22:27) තෙබවූ සංසාරය හේතුඵල ධර්මයන්ගෙන් වටහා ගැනීම - අතීත, වර්තමාන, අනාගත යන තුන් භවයම හේතු නිසා සකස් වූවක් බව දැකීමෙන් සංසාරයේ ස්වභාවය තේරුම් ගැනීම.
(00:24:50) සංසාරය පිළිබඳ සිත සමාහිත වීම සහ සමාධිය - අතීත හා අනාගත කර්මයන් නිපදවීමෙන් තොරව වර්තමානය තුළ සිත සංසන්දනය කර සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩන ආකාරය.
(00:26:49) ආත්ම සංඥාව කඩා හෙළීම සහ විදර්ශනාව - සංසාරය පුරා බැඳී පවතින ආත්ම සංඥාව දුරු කිරීම සඳහා විදර්ශනා පරියායට අදාළව බොජ්ඣංග වැඩීමේ අවශ්යතාව.
(00:28:46) පංචස්කන්ධයේ ඇතිවීම හා නැතිවීම වෙන වෙනම දැකීම - රූප, වේදනා, සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ යන ස්කන්ධයන් හටගන්නා සහ නිරුද්ධ වන ආකාරය වෙන වෙනම නුවණින් විමසීම.
(00:30:12) දුක්ඛ දුක්ඛතාව සහ විපරිණාම දුක්ඛතාව - කයෙහි හා සිතෙහි හටගන්නා කායික මානසික පීඩාවන් (දුක්ඛ දුක්ඛතා) සහ සම්මත සැප වෙනස් වීම නිසා ඇතිවන දුක (විපරිණාම දුක්ඛතා).
(00:32:41) විපරිණාම දුක්ඛතාවයේ සැබෑ අර්ථය - ලෝකය තුළ සැපයි, යහපතයි කියා ව්යවහාරයෙන් ඇතුළතට ගත් ප්රමාණයට විපරිණාම දුක හටගන්නා ආකාරය.
(00:33:57) සංඛාර දුක්ඛතාව සහ නාමරූප ධර්ම - තණ්හාව නිසා සකස් වූ නාමරූප ධර්මයන් නිත්ය නොවන බැවින් එම ස්කන්ධ පවත්වාගෙන යාමේ දුක (සංඛාර දුක්ඛතා).
(00:36:51) පටිච්ඡන්න දුක්ඛ සහ අප්පටිච්ඡන්න දුක්ඛ - සැඟවී පවතින රාග, ද්වේෂ, මෝහ ආදී කෙලෙස් දුක් (පටිච්ඡන්න) සහ ප්රකටව පෙනෙන කායික තුවාල හා රෝග පීඩා (අප්පටිච්ඡන්න).
(00:40:01) නිප්පරියාය දුක්ඛ සහ කෙලින්ම විඳින දුක් වේදනාව - පරියායයන්ගෙන් තොරව කෙලින්ම විඳින්නට සිදුවන දුක් වේදනාවන් නිප්පරියාය දුක්ඛ ලෙස හඳුන්වා දීම.
(00:41:05) සුඛ වේදනාවේ අසාරත්වය සහ අනුසය කෙලෙස් - සුඛ වේදනාවන් පස්සේ ලුහුබැඳීම තුළින් රාග අනුසය සකස් වී නැවතත් දුකම උරුම වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
(00:42:26) සුඛ වේදනාව දුක්ඛ ආර්ය සත්යයට ඇතුළත් වන හැටි - බුදුරජාණන් වහන්සේ සුඛ වේදනාවද විපස්සනා කළ යුතු දුකක් ලෙස වදාළේ කුමන පදනමකින්ද යන්න විග්රහ කිරීම.
(00:45:06) පරියාය දුක්ඛ සහ ජාති දුකෙහි ස්වභාවය - ඉපදීම (ජාතිය) මුල් කරගෙන සියලු දුක්ඛයන් හටගන්නා බැවින් ජාතිය අප්රධාන (පරියාය) දුකක් ලෙස පෙන්වා දීම.
(00:48:12) සප්තවිධ දුක විමසීමෙන් ධම්මවිජය සම්බොජ්ඣංගය වැඩීම - දුකෙහි සප්තවිධ ආකාරයන් නුවණින් විමසා බැලීමේදී ධම්මවිජය සම්බොජ්ඣංගය පූර්ණත්වයට පත්වන ආකාරය.
(00:53:42) උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය සහ සෝතාපන්න භාවයට එළඹීම - නාමරූප හා පංචස්කන්ධයේ යථාර්ථය දැකීමෙන් සියලු ධර්මයන් කෙරෙහි මැදහත් වී සෝතාපන්න ඵලයට පැමිණෙන ආකාරය.
(00:53:58) පුන්යානුමෝදනාව සහ දේශනාව අවසන් කිරීම - දේශනාවට සවන් දුන් සැමටත්, දායක පිරිසටත්, මියගිය ඥාතීන්ටත්, දෙවියන්ටත් පින් අනුමෝදන් කිරීම.
(00:57:22) දායක පිරිස විසින් අවසාන පූජාව පැවැත්වීම - ධර්ම දේශනාව නිමවා දායක පිරිස නැවතත් සංඝරත්නය වෙත පූජාවන් පවත්වා නමස්කාර කිරීම.
පූජ්ය හසලක සීලවිමල ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Hasalaka Seelawimala Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
Pragna TV | Ven Hasalaka Seelawimala Thero | 2025-12-23 | 09:00 AM Telecast