Episode Description
රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත විග්රහය
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
(00:00:00) ආරම්භය
(00:00:23) හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් මතක් කිරීම - හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් වලදී සාකච්ඡා කළ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.
(00:01:43) රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත හඳුන්වාදීම - රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර යන උසස් මට්ටමේ සිත් පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.
(00:03:32) ත්රිවිධ ශික්ෂාව: සීල, සමාධි සහ ප්රඥා - බුදුදහමේ ඉගැන්වෙන සීල, සමාධි සහ ප්රඥා යන ත්රිවිධ ශික්ෂාවන් පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.
(00:04:25) සමාධි මාර්ගය: ධ්යාන සහ අභිඥා - සමාධිය දියුණු කිරීමෙන් ධ්යාන සහ අභිඥා ලබා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(00:05:40) ප්රඥා මාර්ගය: විපස්සනා සහ මග්ග ඵල - ප්රඥාව දියුණු කිරීමේදී විපස්සනා භාවනාව සහ මාර්ග ඵල අවබෝධය සිදුවන ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:15:30) රූපාවචර චිත්ත 15 පිළිබඳ විග්රහය - රූපාවචර කුසල, විපාක සහ කිරිය යන සිත් 15 පිළිබඳව විග්රහයක් සිදු කරයි.
(00:17:44) අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත විග්රහය - අරූපාවචර සිත් 12 සහ ලෝකෝත්තර සිත් 8 පිළිබඳව කෙටි විස්තරයක් ඉදිරිපත් කරයි.
(00:27:08) කසින භාවනාව සහ නිමිත්ත අවස්ථා - කසින භාවනාවේදී නිමිත්ත සහ සමාධිය ක්රමයෙන් දියුණු වන අවස්ථා පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.
(00:34:07) පංච ධ්යාන අංග සහ නීවරණ යටපත් කිරීම - ධ්යාන අංග මගින් පංච නීවරණ යටපත් කරමින් සමාධිය ස්ථාවර වන ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:52:42) ලෝකෝත්තර මාර්ග සහ ඵල අවස්ථා - සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී සහ අර්හත් යන මාර්ග සහ ඵල සිත් පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(00:58:26) Q&A: මතකය (Memory) ක්රියා කරන්නේ කෙසේද? - මතකය ගබඩා වීම සහ නැවත සිහිපත් වීම (Input, Retaining, Output) සිදුවන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.
(01:25:20) Q&A: සිහිනයකින් දුටු කෙනෙකු සැබෑ ජීවිතයේදී හඳුනා ගන්නේ කෙසේද? - සිහින දකින අවස්ථාවේ පවතින චිත්ත වීථි වල ස්වභාවය සහ මතකය අතර පවතින සම්බන්ධය විස්තර කරයි.
(01:30:01) Q&A: ධ්යාන නොමැති අනාගාමී උතුමන් බ්රහ්ම ලෝකයේ උපදින්නේ කෙසේද? - ධ්යාන නොමැතිව අනාගාමී වූ උතුමන් ශුද්ධාවාස බ්රහ්ම ලෝක වල උප්පත්තිය ලබන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(01:36:02) Q&A: උපාදින්න සහ අනුප්පන්න ධර්ම අතර වෙනස කුමක්ද? - සංඛත පරමත්ථ ධර්ම වල එන උපාදින්න සහ අනුප්පන්න යන බෙදීම් පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.
(01:44:03) Q&A: අන් අයගේ අතීත භවයන් සිහිපත් කරන්නේ කෙසේද? - අන් අයගේ අතීත භවයන් පිළිබඳ තොරතුරු සිහිපත් කිරීමේ ක්රියාවලිය පිළිබඳව විස්තර කරයි.
(01:47:41) Q&A: අරමුණක රසය පුද්ගලානුබද්ධද නැතහොත් වස්තුව මත පදනම් වූවක්ද? - අරමුණක පවතින රසය පුද්ගලයාගේ ඉන්ද්රියන්ගේ ස්වභාවය මත වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:
- ත්රිවිධ ශික්ෂාව (සීල, සමාධි, ප්රඥා) සහ චිත්තයේ දියුණුව අතර පවතින සම්බන්ධය.
- සමථ භාවනාව මගින් ධ්යාන මට්ටම් කරා යන ආකාරය සහ පංච ධ්යාන අංග (විතක්ක, විචාර, පීති, සුඛ, ඒකග්ගතා) පිළිබඳ විස්තරය.
- විපස්සනා භාවනාව සහ ලෝකෝත්තර මාර්ග ඵල සිත් ඇතිවන ආකාරය.
- කසින භාවනාව සහ එහිදී ඇතිවන නිමිත්ත (පරිකම්ම, උග්ගහ, පටිභාග) සහ සමාධි (පරිකම්ම, උපචාර, අප්පනා) අවස්ථා.
- මතකය ක්රියා කරන ආකාරය, සිහින වල ස්වභාවය සහ අනාගාමී උතුමන්ගේ පුනර්භවය වැනි කරුණු පිළිබඳ ප්රශ්නෝත්තර සාකච්ඡාව.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
(00:00:00) ආරම්භය
(00:00:23) හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් මතක් කිරීම - හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් වලදී සාකච්ඡා කළ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.
(00:01:43) රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත හඳුන්වාදීම - රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර යන උසස් මට්ටමේ සිත් පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.
(00:03:32) ත්රිවිධ ශික්ෂාව: සීල, සමාධි සහ ප්රඥා - බුදුදහමේ ඉගැන්වෙන සීල, සමාධි සහ ප්රඥා යන ත්රිවිධ ශික්ෂාවන් පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.
(00:04:25) සමාධි මාර්ගය: ධ්යාන සහ අභිඥා - සමාධිය දියුණු කිරීමෙන් ධ්යාන සහ අභිඥා ලබා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(00:05:40) ප්රඥා මාර්ගය: විපස්සනා සහ මග්ග ඵල - ප්රඥාව දියුණු කිරීමේදී විපස්සනා භාවනාව සහ මාර්ග ඵල අවබෝධය සිදුවන ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:15:30) රූපාවචර චිත්ත 15 පිළිබඳ විග්රහය - රූපාවචර කුසල, විපාක සහ කිරිය යන සිත් 15 පිළිබඳව විග්රහයක් සිදු කරයි.
(00:17:44) අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර චිත්ත විග්රහය - අරූපාවචර සිත් 12 සහ ලෝකෝත්තර සිත් 8 පිළිබඳව කෙටි විස්තරයක් ඉදිරිපත් කරයි.
(00:27:08) කසින භාවනාව සහ නිමිත්ත අවස්ථා - කසින භාවනාවේදී නිමිත්ත සහ සමාධිය ක්රමයෙන් දියුණු වන අවස්ථා පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.
(00:34:07) පංච ධ්යාන අංග සහ නීවරණ යටපත් කිරීම - ධ්යාන අංග මගින් පංච නීවරණ යටපත් කරමින් සමාධිය ස්ථාවර වන ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:52:42) ලෝකෝත්තර මාර්ග සහ ඵල අවස්ථා - සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී සහ අර්හත් යන මාර්ග සහ ඵල සිත් පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(00:58:26) Q&A: මතකය (Memory) ක්රියා කරන්නේ කෙසේද? - මතකය ගබඩා වීම සහ නැවත සිහිපත් වීම (Input, Retaining, Output) සිදුවන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.
(01:25:20) Q&A: සිහිනයකින් දුටු කෙනෙකු සැබෑ ජීවිතයේදී හඳුනා ගන්නේ කෙසේද? - සිහින දකින අවස්ථාවේ පවතින චිත්ත වීථි වල ස්වභාවය සහ මතකය අතර පවතින සම්බන්ධය විස්තර කරයි.
(01:30:01) Q&A: ධ්යාන නොමැති අනාගාමී උතුමන් බ්රහ්ම ලෝකයේ උපදින්නේ කෙසේද? - ධ්යාන නොමැතිව අනාගාමී වූ උතුමන් ශුද්ධාවාස බ්රහ්ම ලෝක වල උප්පත්තිය ලබන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(01:36:02) Q&A: උපාදින්න සහ අනුප්පන්න ධර්ම අතර වෙනස කුමක්ද? - සංඛත පරමත්ථ ධර්ම වල එන උපාදින්න සහ අනුප්පන්න යන බෙදීම් පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි.
(01:44:03) Q&A: අන් අයගේ අතීත භවයන් සිහිපත් කරන්නේ කෙසේද? - අන් අයගේ අතීත භවයන් පිළිබඳ තොරතුරු සිහිපත් කිරීමේ ක්රියාවලිය පිළිබඳව විස්තර කරයි.
(01:47:41) Q&A: අරමුණක රසය පුද්ගලානුබද්ධද නැතහොත් වස්තුව මත පදනම් වූවක්ද? - අරමුණක පවතින රසය පුද්ගලයාගේ ඉන්ද්රියන්ගේ ස්වභාවය මත වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
011_Fundamentals of Theravada Buddhism (New Course) What are Paramatthadhammas? (Part VI)_28-03-2021