Episode Description
අධිචිත්ත සික්ඛා › 023 ද්විතීය ධ්යානය උපදවා ගැනීම සහ එහි ස්වභාවය
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
(00:00:00) හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් ආවර්ජනය - ප්රථම ධ්යානය ලැබීමෙන් පසු ඇති කරගත යුතු වශීභාවයන් සහ ප්රත්යවේක්ෂා කිරීම පිළිබඳව කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.
(00:03:48) ද්විතීය ධ්යානය පිළිබඳ හැඳින්වීම - විතර්ක විචාර රහිත ප්රණීත ධ්යානයක් වන ද්විතීය ධ්යානය පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.
(00:03:58) ධ්යාන අංග විශ්ලේෂණය - විතර්ක, විචාර, ප්රීති, සුඛ සහ ඒකග්ගතා යන ධ්යාන අංග පහ පිළිබඳවත්, ඒවා ද්විතීය ධ්යානයේදී වෙනස් වන ආකාරයත් පැහැදිලි කරයි.
(00:07:15) විතර්ක විචාර ප්රහාණය කර ද්විතීය ධ්යානයට එළඹීම - විතර්ක සහ විචාර යන අංගයන්ගේ රළු බව සහ ඒවා නීවරණයන්ට ආසන්න බව හඳුනාගෙන ඒවායින් තොරව සමාධිය උපදවා ගන්නා ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:11:14) ද්විතීය ධ්යානයේ සියුම් ස්වභාවය - ප්රථම ධ්යානයට සාපේක්ෂව ද්විතීය ධ්යානයේ පවතින ශාන්ත සහ ප්රණීත ස්වභාවය පිළිබඳව කරුණු දක්වයි.
(00:19:14) ද්විතීය ධ්යානය සඳහා භාවනා කරන ආකාරය - ප්රථම ධ්යානයෙන් නැගී සිට එහි ආදීනව දැක, පටිභාග නිමිත්ත අරමුණු කරමින් ද්විතීය ධ්යානය උපදවා ගන්නා ප්රායෝගික පිළිවෙත සාකච්ඡා කරයි.
(00:26:03) සූත්ර පාඨ ඇසුරින් ද්විතීය ධ්යානය විග්රහ කිරීම - විතක්ක විචාරානං වූපසමා ආදී සූත්ර පාඨයන්හි අඩංගු ගැඹුරු අර්ථයන් ද්විතීය ධ්යානයට අදාළව විග්රහ කරයි.
(00:32:13) විතර්ක විචාර සහ ශ්රද්ධාව අතර සම්බන්ධය - විතර්ක විචාර පවතින විට ශ්රද්ධාවේ සම්පසාදන ලක්ෂණය ප්රකට නොවන ආකාරයත්, ඒවා ප්රහාණය වූ විට ශ්රද්ධාව බලවත් වන ආකාරයත් පැහැදිලි කරයි.
(00:40:42) ඒකෝදිභාවය යන්නෙහි අර්ථය - ඒකෝදිභාවය යනු සමාධියට නමක් බවත්, විතර්ක විචාරයන්ගෙන් තොරව තනිව හටගන්නා ශ්රේෂ්ඨ සමාධිය එයින් අදහස් වන බවත් විස්තර කරයි.
(00:57:12) ද්විතීය ධ්යානයේ ලක්ෂණ සාරාංශය - ද්විතීය ධ්යානය ලක්ෂණ හතරකින් යුක්ත වන ආකාරයත්, එහිදී සමාධිය බලවත් වන ආකාරයත් සාරාංශගත කරයි.
(01:03:06) Q&A: මෛත්රී භාවනාවේදී රූපය මැකී යාම හෝ හිස් බවක් දැනීම පිළිබඳ ගැටලුව - මෛත්රී භාවනාවේදී තමාගේ රූපය අරමුණු කරන විට කිසිවක් නොපෙනී යාම හෝ හිස් බවක් දැනීම පිළිබඳව ඇතිවන ගැටලුවට පිළිතුරු සපයයි.
(01:11:33) Q&A: තමා ධ්යානයකට පත් වූ බව නොදැන සිටිය හැකිද? - යම් කෙනෙකුට තමා ධ්යානයකට පත් වූ බව නොදැන සිටිය හැකිද යන්න පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කරයි.
(01:13:40) Q&A: ධ්යානයක සිටින විට ශබ්ද ඇසීම සිදුවිය හැකිද? - රූපාවචර ධ්යානයක සිටින විට බාහිර ශබ්ද ඇසීම සිදුවිය හැකිද සහ එය ධ්යානයට බාධාවක් වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(01:38:36) Q&A: ආනාපානසති භාවනාවේ ප්රගතිය සහ ප්රීතිය ඇතිවීම - ආනාපානසති භාවනාවේදී ප්රීතිය ප්රකටව දැනීම සහ හුස්ම රැල්ල ස්වයංක්රීයව සිදුවන බව දැනීම භාවනාවේ ප්රගතියක් බව පැහැදිලි කරයි.
(01:44:01) පුණ්යානුමෝදනාව - දායකත්වය දැරූ පිරිසට සහ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කරමින් දේශනය අවසන් කරයි.
මෙම දේශනය මගින් ද්විතීය ධ්යානය උපදවා ගන්නා ආකාරය සහ එහි ඇති විශේෂ ලක්ෂණ පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. ප්රථම ධ්යානයේ පවතින විතර්ක සහ විචාර යන අංගයන්ගේ රළු බව හඳුනාගෙන ඒවා ප්රහාණය කිරීමෙන් ද්විතීය ධ්යානයට එළඹෙන ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.
- ප්රථම ධ්යානය සහ ද්විතීය ධ්යානය අතර වෙනස.
- විතර්ක සහ විචාර ප්රහාණය කිරීමේ අවශ්යතාවය.
- ද්විතීය ධ්යානයේ අංග: ප්රීතිය, සැපය සහ ඒකග්ගතාවය.
- සම්පසාදන (ශ්රද්ධාව) සහ ඒකෝදිභාවය යන පදයන්හි අර්ථ විග්රහය.
- ධ්යාන අංග සියුම් වන ආකාරය සහ සමාධිය බලවත් වන ආකාරය.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
(00:00:00) හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් ආවර්ජනය - ප්රථම ධ්යානය ලැබීමෙන් පසු ඇති කරගත යුතු වශීභාවයන් සහ ප්රත්යවේක්ෂා කිරීම පිළිබඳව කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.
(00:03:48) ද්විතීය ධ්යානය පිළිබඳ හැඳින්වීම - විතර්ක විචාර රහිත ප්රණීත ධ්යානයක් වන ද්විතීය ධ්යානය පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.
(00:03:58) ධ්යාන අංග විශ්ලේෂණය - විතර්ක, විචාර, ප්රීති, සුඛ සහ ඒකග්ගතා යන ධ්යාන අංග පහ පිළිබඳවත්, ඒවා ද්විතීය ධ්යානයේදී වෙනස් වන ආකාරයත් පැහැදිලි කරයි.
(00:07:15) විතර්ක විචාර ප්රහාණය කර ද්විතීය ධ්යානයට එළඹීම - විතර්ක සහ විචාර යන අංගයන්ගේ රළු බව සහ ඒවා නීවරණයන්ට ආසන්න බව හඳුනාගෙන ඒවායින් තොරව සමාධිය උපදවා ගන්නා ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:11:14) ද්විතීය ධ්යානයේ සියුම් ස්වභාවය - ප්රථම ධ්යානයට සාපේක්ෂව ද්විතීය ධ්යානයේ පවතින ශාන්ත සහ ප්රණීත ස්වභාවය පිළිබඳව කරුණු දක්වයි.
(00:19:14) ද්විතීය ධ්යානය සඳහා භාවනා කරන ආකාරය - ප්රථම ධ්යානයෙන් නැගී සිට එහි ආදීනව දැක, පටිභාග නිමිත්ත අරමුණු කරමින් ද්විතීය ධ්යානය උපදවා ගන්නා ප්රායෝගික පිළිවෙත සාකච්ඡා කරයි.
(00:26:03) සූත්ර පාඨ ඇසුරින් ද්විතීය ධ්යානය විග්රහ කිරීම - විතක්ක විචාරානං වූපසමා ආදී සූත්ර පාඨයන්හි අඩංගු ගැඹුරු අර්ථයන් ද්විතීය ධ්යානයට අදාළව විග්රහ කරයි.
(00:32:13) විතර්ක විචාර සහ ශ්රද්ධාව අතර සම්බන්ධය - විතර්ක විචාර පවතින විට ශ්රද්ධාවේ සම්පසාදන ලක්ෂණය ප්රකට නොවන ආකාරයත්, ඒවා ප්රහාණය වූ විට ශ්රද්ධාව බලවත් වන ආකාරයත් පැහැදිලි කරයි.
(00:40:42) ඒකෝදිභාවය යන්නෙහි අර්ථය - ඒකෝදිභාවය යනු සමාධියට නමක් බවත්, විතර්ක විචාරයන්ගෙන් තොරව තනිව හටගන්නා ශ්රේෂ්ඨ සමාධිය එයින් අදහස් වන බවත් විස්තර කරයි.
(00:57:12) ද්විතීය ධ්යානයේ ලක්ෂණ සාරාංශය - ද්විතීය ධ්යානය ලක්ෂණ හතරකින් යුක්ත වන ආකාරයත්, එහිදී සමාධිය බලවත් වන ආකාරයත් සාරාංශගත කරයි.
(01:03:06) Q&A: මෛත්රී භාවනාවේදී රූපය මැකී යාම හෝ හිස් බවක් දැනීම පිළිබඳ ගැටලුව - මෛත්රී භාවනාවේදී තමාගේ රූපය අරමුණු කරන විට කිසිවක් නොපෙනී යාම හෝ හිස් බවක් දැනීම පිළිබඳව ඇතිවන ගැටලුවට පිළිතුරු සපයයි.
(01:11:33) Q&A: තමා ධ්යානයකට පත් වූ බව නොදැන සිටිය හැකිද? - යම් කෙනෙකුට තමා ධ්යානයකට පත් වූ බව නොදැන සිටිය හැකිද යන්න පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කරයි.
(01:13:40) Q&A: ධ්යානයක සිටින විට ශබ්ද ඇසීම සිදුවිය හැකිද? - රූපාවචර ධ්යානයක සිටින විට බාහිර ශබ්ද ඇසීම සිදුවිය හැකිද සහ එය ධ්යානයට බාධාවක් වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(01:38:36) Q&A: ආනාපානසති භාවනාවේ ප්රගතිය සහ ප්රීතිය ඇතිවීම - ආනාපානසති භාවනාවේදී ප්රීතිය ප්රකටව දැනීම සහ හුස්ම රැල්ල ස්වයංක්රීයව සිදුවන බව දැනීම භාවනාවේ ප්රගතියක් බව පැහැදිලි කරයි.
(01:44:01) පුණ්යානුමෝදනාව - දායකත්වය දැරූ පිරිසට සහ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කරමින් දේශනය අවසන් කරයි.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
අධිචිත්ත සික්ඛා | 23 දේශනාව | ශාස්ත්රපති පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ